CHỮ CẦN

À á à à ời

À á à à ơi

"Nghé ơi bố bảo nghé này

Nghé ăn cho lớn, nghé cày cho sâu…"

Tôi đã nghe mẹ ru

từ những dòng sông thời gian

trên những cánh đồng lộng gió

từ những lời bà dặn, cha răn

trong làn khói bếp bay lên của thời thơ trẻ

Thương bà, thương mẹ như thương câu ca dao

Chứa đựng bao nhiêu tình yêu, từ hàng ngàn thế hệ

Bắt chú nghé địu trên vai luống cày.

Địu một hình tượng, địu một chữ “cần”

Mà đủ cho cả một đời người.

Nói ít, làm nhiều

Chữ cần không ở trên môi.

Mà ở trong đôi bàn tay chai sạn

Là sáng dậy sớm hơn một chút.

Là đọc thêm một cuốn sách.

Khi con phố còn ngái ngủ

Đã thức dậy bật đèn lật thêm trang vở mới

Là đi thêm một bước đường.

Là học thêm một người lạ.

Là làm kỹ hơn một chút.

Là hôm nay tốt hơn hôm qua.

Là ngày mai tốt hơn hôm nay.

Người mang chữ “cần” không ồn ào.

Mà lặng lẽ như con kiến, tha lâu đầy tổ.

Lặng lẽ như dòng nước, nước chảy đá mòn.

Lặng lẽ như mầm tre cắm rễ nhiều năm chờ măng mọc

Như con ve sầu đợi một mùa hè rộn rã cũng mất bao năm rầm rì trong lòng đất.

Không có ngọn núi nào bước một lần là tới.

Không có cánh đồng nào gieo một lần là gặt.

Không có bản nhạc nào viết một lần là hay.

Không có doanh nghiệp nào xây một ngày là lớn.

Không có nhà khoa học nào nghĩ một đêm mà thành tựu.

Không có dân tộc nào ngủ quên mà hùng mạnh.

Mọi ước mơ đều được xây bằng những viên gạch nhỏ.

Mà mỗi viên gạch đều mang nỗ lực của nhiều người.

Ngày này qua ngày khác,

Tháng này qua tháng khác,

Năm này qua năm khác.

Từng chút.

Biến những điều không thể trở thành có thể.

Nếu mỗi ngày học 10 từ khoá thì 10 năm sẽ có nhà ngôn ngữ học

Nếu mỗi ngày chơi 5 tiếng đàn thì 10 năm sẽ có một nghệ sĩ lớn

Những người xuất chúng không phải vì họ thông minh

Mà vì họ kiên trì làm việc, cải tiến hàng ngày trong một khoảng thời gian dài.

Nếu nhìn vào quá khứ,

Chữ “cần” đi qua bao thế hệ.

Là người nông dân một nắng hai sương, cày sâu cuốc bẫm.

Là người mẹ tảo tần sớm tối, gánh gồng nuôi con.

Là người học trò cặm cụi, đọc từng trang sách, tô từng ô chữ.

Là người thợ gõ hàng vạn nhát búa để làm nên một lưỡi cày.

Là người lính vượt núi băng rừng, giữ lấy bờ cõi, biên cương.

Là những đoàn người đắp đê ngăn lũ.

Đào kênh dẫn nước, khai hoang mở đất.

Những bàn chân dệt thành đường từ Thăng Long đến mũi Cà Mau

Dựng làng, dựng nước.

Dựng nên một Việt Nam

Từ mồ hôi của biết bao thế hệ.

Từ máu của bao nhiêu đồng bào.

Không có phép màu nào cả ngoài đức tính cần cù, chịu thương, chịu khó

Đi cùng dân tộc suốt mấy nghìn năm.

Thành công chỉ đến với những người liên tục biết cố gắng

Nên không cần hỏi làm thế nào để thành công.

Mà hãy hỏi, thời khắc này mình phải làm gì cho tốt hơn.

Cũng đừng hỏi bao giờ mới tới đích.

Mà hãy hỏi hôm nay đã đi được bao xa.

Cần cù không phải khẩu hiệu.

Không phải diễn văn.

Không phải lời hứa.

Mà là làm việc đúng giờ.

Giữ lời đã nói.

Học điều chưa biết.

Sửa điều chưa đúng.

Không bỏ cuộc sau mỗi lần thất bại.

Không kiêu ngạo sau mỗi lần thành công.

Chữ cần là biến những điều tốt đẹp thành thói quen hàng ngày.

Nếu các con học được chữ “cần”

Các con sẽ lớn lên bằng nghị lực.

“Nhất cần thiên hạ vô nan sự

Bách nhẫn đường trung hữu thái hoà”

Gia đình sống cần cù, chịu nhường nhịn sẽ bền vững

Doanh nghiệp với những con người thông minh và cần cù sẽ trường tồn.

Dân tộc với cần cù là phẩm chất sẽ không bao giờ nghèo ý chí.

Nên khi đi học con hãy gieo chữ cần vào nhà trường

Khi đi làm con gieo chữ cần vào văn phòng

Dạy các em hãy gieo chữ cần vào giấc mơ tuổi trẻ

Ở trong nhà hãy cùng mọi người sinh hoạt lấy “cần” làm nguyên lý trung tâm

Góp một giọt nước vào dòng sông

Góp một hạt cát làm lên bãi biển

Góp một hạt lúa để dựng những mùa vàng

Góp một viên gạch dựng xây thành phố mới

Mỗi chữ cần sẽ trở thành hạt giống nhỏ

Mọc lên những cánh đồng, những cánh rừng tương lai.

Hãy sống như người nông dân luôn tin vào mùa bội thu,

Ngay cả khi hạt giống còn nằm trong bóng tối.

Hãy sống như dòng sông, cứ chảy.

Hãy sống như con ong, cứ bay.

Hãy sống như cây tre, cứ lớn lên từ lòng đất.

Sống không chỉ để tạo ra của cải, mà tạo ra nhân cách.

Cần cù dưỡng đức, cần kiệm liêm chính.

Mai này con sẽ gặp nhiều người giỏi,

Nhiều người tài,

Nhiều người khôn ngoan,

Nhiều người may mắn.

Nhưng con hãy nhớ tài năng là món quà, may mắn là do cố gắng.

Còn chữ “cần” là thứ thuộc về chính mình.

Nó không bỏ con khi nghèo khó.

Không phản bội con khi thất bại.

Không rời xa con khi tuổi già.

Nó sẽ đưa con đi qua những ngày gian khó nhất.

Và rồi một ngày khi ngoảnh đầu nhìn lại

Con sẽ hiểu câu ca dao mẹ kể,

"…Ở đời khôn khéo chi đâu,

Chẳng qua cũng chỉ hơn nhau chữ cần."

(6/2026)